Haal het beste uit je mensen met Situationeel Leiderschap

door

Haal het beste uit je mensen met Situationeel Leiderschap

Wat is situationeel leiderschap?

Er zijn veel leiderschapsstijlen die je als CEO, bedrijfsleider of manager kan toepassen om succesvol te zijn op de werkplek. Een daarvan is situationeel leiderschap. Hiermee pas je je type leiderschap aan op de situatie of taak voorhanden. Overweeg jij een management opleiding te volgen? In dit artikel vind je de definitie van situationeel leiderschap, hoe leiders deze leiderschapsstijl kunnen implementeren en wat de voor- en nadelen ervan zijn.

De definitie van situationeel leiderschap

Situationeel leiderschap is een leiderschapsstijl waarbij een leider zijn of haar stijl van leidinggeven aanpast aan de werkomgeving en/of behoeften van het team. Deze stijl is daarom niet zo zeer afhankelijk van de specifieke vaardigheden van een leider, maar vooral van zijn of haar vermogen om zich aan te passen. Dit aanpassingsvermogen zorgt vervolgens voor beter en effectiever leiderschap. Tijdens een training situationeel leiderschap leer je wanneer je welke stijl het beste kunt toepassen. Met diverse leiderschaps- en gesprekstechnieken kun je zo in elke situatie zorgen voor de gewenste voortgang.

Deze leiderschapsstijl kan ook worden aangeduid als de “Theorie van Situationeel Leiderschap” of het “Situationeel Leiderschapsmodel” en werd bedacht door Ken Blanchard en Paul Hersey tijdens het schrijven van het boek, Management of Organizational Behavior. Volgens Blanchard en Hersey kan een situationeel leider één van de volgende leiderschapstechnieken gebruiken afhankelijk van de situatie:

  • Vertellend: Deze stijl wordt gebruikt wanneer een team nauwe supervisie en constante begeleiding vereist. Leiders die een vertellende stijl gebruiken kunnen alle besluiten voor het team nemen en deze besluiten vervolgens meedelen. De vertellende stijl wordt het vaakst gebruikt bij repetitieve taken of voor (uiterst) onervaren teams.

  • Verkopend: Dit type leiderschap wordt doorgaans gebruikt wanneer een team of een werknemer onvoldoende gemotiveerd is om een taak of project uit te voeren.

  • Deelnemend: De participerende leiderschapsstijl wordt het vaakst gebruikt wanneer een team wel bekwaam is om bepaalde taken uit te voeren, maar niet de bereidheid toont of het vertrouwen heeft om deze te voltooien.

  • Delegerend: De delegerende leiderschapsstijl wordt gebruikt wanneer een team efficiënt en effectief werkt en relatief weinig begeleiding nodig heeft.

 

Geen van bovengenoemde stijlen worden als de beste beschouwd. Welke het meest geschikt is hangt volgens situationeel leiderschap volledig af van de situatie.

Situationeel leiderschap is daarom een adaptieve leiderschapsstijl. Het moedigt leiders aan om de balans op te maken van hun teamleden, de variabelen op hun werkplek af te wegen en de leiderschapsstijl te kiezen die het beste bij hun doelen en omstandigheden past. In de woorden van leiderschapstheoreticus Ken Blanchard: “In het verleden was een leider een baas. De leiders van vandaag kunnen niet langer uitsluitend leiding geven op basis van positionele macht.”

 

Situationeel leiderschap is bij uitstek geschikt om:

  • mensen en werkgroepen te ontwikkelen;

  • een goede verstandhouding tot stand te brengen op de werkvloer en het beste in mensen naar boven te halen;

  • een gemeenschappelijke leiderschapsstijl toe te passen in alle divisies in een organisatie, zij het lokaal, nationaal, of internationaal.

 Naast het model van Ken Blanchard en Paul Hershey is er nog een ander mainstream model van situationeel leiderschap. Deze is beschreven door Daniel Goleman.

De Goleman Theorie van Situationeel Leiderschap

Daniel Goleman, auteur van het boek Emotionele Intelligentie, definieert zes stijlen binnen situationeel leiderschap:

  1. Coachende leiders: deze werken zowel aan de persoonlijke ontwikkeling van een individu als aan werk-gerelateerde vaardigheden. Deze stijl werkt het beste met mensen die hun beperkingen kennen en open staan voor verandering.

  2. Pacesetting leiders: deze leiders stellen zeer hoge eisen aan hun team. Daarom werkt deze stijl het best met zelf-starters die zeer gemotiveerd zijn. De leider leidt door het voorbeeld te geven. Deze stijl wordt spaarzaam gebruikt aangezien het tot “volgers-burnout” kan leiden.

  3. Democratische leiders: deze geven aanhangers een stem in bijna alle besluiten. Als deze stijl wordt gebruikt in optimale omstandigheden, kan het flexibiliteit en verantwoordelijkheid binnen de groep opbouwen. Het is echter ook een tijdrovende stijl en werkt niet optimaal bij strakke deadlines.

  4. Affiliatieve leiders: deze zetten werknemers op de eerste plaats. De leiders gebruiken lof en behulpzaamheid om het vertrouwen van hun team op te bouwen. Deze stijl is bij uitstek geschikt wanneer het moreel zeer laag is, maar levert bij teambuilding een verhoogd risico op slechte prestaties.

  5. Gezaghebbende leiders: dit type leider is zeer goed in het analyseren van problemen en het identificeren van uitdagingen. Deze leiderschapsstijl werkt goed in een organisatie die doelloos op drift is. De leider die deze stijl toepast zal zijn of haar volgelingen toestaan om te helpen uitzoeken hoe een probleem moet worden opgelost.

  6. Dwingende leiders: deze leiders vertellen hun werknemers precies wat zij moeten doen. Zij hebben zeer duidelijke doelen en targets voor ogen en weten hoe ze deze kunnen bereiken. Deze stijl is geschikt tijdens crises of rampen of als een organisatie een totale revisie nodig heeft.

De voor- en nadelen van situationeel leiderschap

Hoewel situationeel leiderschap voor veel organisaties uitkomst biedt, werkt het niet in alle omstandigheden even goed. Voordat je je voor een managementopleiding aanmeldt die je hier alles over bijbrengt, is het daarom verstandig de volgende voor- en nadelen door te nemen:

Voordelen van situationeel leiderschap:

  • Gemakkelijk te gebruiken; een leider weet snel of hij of zij de juiste stijl te pakken heeft.

  • Eenvoudig; het enige wat de leider hoeft te doen, is de situatie evalueren en de best passende leiderschapsstijl toepassen.

  • Intuïtieve aantrekkingskracht; deze stijl is zeer comfortabel voor het juiste type leider.

  • Leiders hebben toestemming om van managementstijl te veranderen wanneer zij dat nodig achten.

Nadelen van situationeel leiderschap:

  • Deze Noord-Amerikaanse stijl van leidinggeven houdt geen rekening met de voorkeuren en communicatiestijlen van andere culturen.

  • Het negeert de verschillen tussen vrouwelijke en mannelijke managers.

  • Situationele leiders kunnen de aandacht afleiden van langetermijnstrategieën en politiek.

Trends in situationeel leiderschap trainingen

Op Springest vind je meer dan 38 trainingen in situationeel leiderschap van meer dan 35 verschillende opleiders. Bekijk hieronder de belangrijkste opleidingstrends voor situationeel leidinggeven:

situationeel leiderschap trends

 

https://www.springest.nl/management-leiderschap/situationeel-leiderschap

Over de auteur